Bij-praten

Aziatische hoornaar

Laat ik beginnen met waar ik de vorige Bij-praten mee ben geëindigd, de Aziatische hoornaar. Vrij snel na het uitkomen van de Tuinpraat is een nest gevonden, hoog in een wilg bij de Oude Tol. Dit nest is in augustus verwijderd. Hierna bleven echter meldingen binnenkomen van vliegende hoornaars. Eind oktober is een tweede nest gevonden in een boom aan de Roerdompweg.

Aziatische hoornaar nest

Begin november is dit nest ook verwijderd. De verwachting is wel dat de eerste jonge koninginnen al zijn uitgevlogen.

Dus ook volgend jaar, vanaf eind maart weer goed kijken in de vogelhuisjes, onder afdakjes of andere beschutte plaatsen naar beginnende nestjes en melden op waarneming.nl en een Fixi melding doen bij de gemeente.

Handveger gevonden

Op de stoeptegels, die langs het pad stonden bij de bijenstal, lag een handveger. Waarschijnlijk van een tuinlid die de tegels voor het meenemen afborstelde. Na een paar dagen heeft iemand deze borstel bij mij bij het hekje gelegd. Mocht iemand zich herinneren stoeptegels opgehaald te hebben en een handveger te missen, laat het mij dan weten dan kunnen we een afspraak maken om de handveger weer op te halen.

Propolis

De meeste mensen weten dat je van honingbijen honing kunt oogsten en bijenwas kan maken. Minder mensen zijn bekend met het product propolis. Honingbijen maken propolis van harsen van bomen en struiken dat ze vermengen met speeksel en was. Propolis is erg kleverig en wordt als een soort kit door de bijen gebruikt om alle kieren en gaten in de bijenwoning te dichten. Verder worden de randen van de raten en de wanden van de bijenwoning voorzien van een laagje propolis.

De bijen doen dit omdat propolis schimmel- en bacteriedodend is. Propolis helpt het bijenvolk op deze manier om gezond te blijven. Het is als het ware een uitwendig immuniteitssysteem. De kleur van propolis in Nederland is meestal bruin. In het buitenland komt ook groene propolis voor. De kleur is afhankelijk van de soort planten waarop de bijen de hars verzamelen.

Om propolis te verzamelen wordt door de imker gebruik gemaakt van een speciale plastic mat met smalle gleuven. Deze mat wordt boven op het bijenvolk gelegd. De bijen gaan de gleuven vullen met propolis omdat ze een glad oppervlak willen hebben.

Het verzamelen van hars door bijen begint in juni en gaat door tot eind september. De buiten temperatuur moet dus voldoende hoog zijn om het voor de bijen mogelijk te maken hars van bomen en struiken te verzamelen.

Een flink volk kan in een zomertijd een mat vol stoppen met propolis. De imker kan de mat dan uit het bijenvolk halen en deze in de vriezer leggen. Propolis heeft de eigenschap om hard en broos te worden bij lage temperaturen. Door de mat op te rollen barst de propolis uit de mat.

Persoonlijk verzamel ik alleen propolis bij het werken in de bijen en bij het schoonmaken van kastmateriaal. Het kost de bijen namelijk extra energie en moeite om propolis te verzamelen en te verwerken. Bij het werken in de bijen heb ik altijd een pot bij me voor het verzamelen van stukjes propolis. Bij het openen van de kast heb je regelmatig dat stukjes propolis loskomen van de dekplank. Deze stukjes bewaar ik dan.

In twee jaar tijd heb ik dan een flinke glazen pot van ongeveer 500 gram vol met stukjes propolis. Om de propolis op te lossen giet ik er 96% alcohol bij. Dit laat ik een aantal weken staan en elke dag de pot even schudden. Als alle propolis losgekomen is in de pot wordt de propolis gefilterd in een koffiefilter.

Ruwe Propolis

Filteren van propolis

Na het filteren hou je propolis-tinctuur over. Propolis-tinctuur wordt gebruikt voor de behandeling van uitwendige wondjes. Tijdens de Koude Oorlog, in de tijd van het IJzeren Gordijn, had het westen

penicilline ontdekt voor de behandeling van bacterie-infecties. Het oosten gebruikte propolis-tinctuur als natuurlijke antibioticum.

Omdat de samenstelling van propolis afhankelijk is van de planten waarop de hars wordt verzameld en de toevoegingen van de bijen is propolis nooit 100% het zelfde. De werkzaamheid van propolis is daarom ook niet altijd 100% het zelfde.

Ik zelf gebruik de eigengemaakte propolis-tinctuur voor het behandelen van nieuw kast materiaal. Als een soort beits schilder ik de binnenkant van nieuwe kasten zodat de bijen alvast een beschermende binnenkant hebben. Ook koninginnen teeltkastjes worden jaarlijks met propolis-tinctuur ingesmeerd om zo hygiënisch mogelijk te werken.

Propolis wordt naast tinctuur verwerkt in zalven en lippenbalsem. Ook wordt ruwe propolis fijn gemalen gemend met vogelvoer. Bepaalde vogelkwekers zeggen hier goede resultaten mee te behalen. Een paar druppeltjes propolis-tinctuur in de mond zou goed helpen tegen aften. Propolis smaakt wel erg bitter. Maar pas op! Even als bij penicilline kunnen mensen allergisch zijn voor propolis. Dus bij gebruik van propolis producten altijd eerst uitproberen hoe het lichaam erop reageert.

Leo van der Heijden

Imker (tuin 136)